Ung thư tiền liệt tuyến là một trong những bệnh ung thư thường gặp, hiện đứng thứ 2 về tỷ lệ mắc và thứ 5 về tỷ lệ tử vong trong các bệnh ung thư ở nam giới. [Bray 2018/p415/c1/para2] [IARC/Estimated Incidence Worldwide Both Sexes 2018/p1] [IARC/Estimated Deaths Worldwide Males 2018/p1]Ước tính có 1.3 triệu ca mới mắc và [Bray 2018/p415/c1/para2] 359.000 ca chết liên quan đến ung thư tiền liệt tuyến trên thế giới vào năm 2018. Tại Việt Nam năm 2012, theo số liệu của cơ quan nghiên cứu ung thư thế giới, tỷ lệ mắc và tử vong chuẩn theo tuổi lần lượt là 3.4 và 2.5/ 100.000 dân.
Nguyên nhân gây bệnh ung thư tiền liệt tuyến chưa được xác định rõ. Một số yếu tố liên quan gây tăng nguy cơ phát triển bệnh bao gồm: thói quen ăn nhiều thịt, chất béo, hút thuốc, đột biến gen (BRCA2, hội chứng LYNCH), chủng tộc châu Phi, châu Mỹ…
1. Chẩn đoán ung thư tiền liệt tuyến
Chẩn đoán bệnh ung thư tiền liệt tuyến thường dựa vào thăm khám lâm sàng và cận lâm sàng.
Chẩn đoán xác định bệnh dựa trên mô bệnh học khối u và chẩn đoán giai đoạn bệnh dựa trên cận lâm sàng.
Thăm khám lâm sàng
Rất nhiều trường hợp ung thư tiền liệt tuyến không có triệu chứng lâm sàng, người bệnh có thể phát hiện khi đi khám kiểm tra sức khỏe định kỳ.
Một số triệu chứng thường gặp:
- Đái khó, đái nhiều lần
- Bí đái, đái không tự chủ
- Đái vội, tia đái nước nhỏ
Một số triệu chứng khi bệnh đã tiến triển, lan tràn:
- Đau xương
- Đau vùng tầng sinh môn
- Phù nề chi dưới
- Tiểu máu
Qua thăm khám tiền liệt tuyến qua trực tràng: bác sỹ sẽ đưa ngón tay bôi trơn và đeo găng vào trực tràng của bệnh nhân, ấn về phía trước trên thành trực tràng để đánh giá kích thước và cảm giác có khối u hoặc bất thường ở tuyến tiền liệt. Ngoài ra, khám toàn thân để phát hiện tình trạng di căn hạch ngoại vi.
Cận lâm sàng
Nồng độ PSA: Xét nghiệm PSA để phát hiện và chẩn đoán sớm ung thư tiền liệt tuyến. Hội Niệu khoa và thận học Việt Nam (VUNA) khuyến nghị lấy mức PSA bất thường là > 4 ng/ ml. Tỷ lệ PSA tự do/ PSA toàn phần được sử dụng để phân biệt giữa lành tính và ung thư tiền liệt tuyến, tỷ lệ này thấp ở bệnh ung thư tiền liệt tuyến, mức có ý nghĩa là